APOLAS
LERMİ

Apolas Lermi; Mektup, Eski Yar, Felek, Yaban Eller, Gel Göğsüme Sığ
Yarim, Bir Baktım, Kaderim Böyle İmiş, Beşikdüzü, Yağmur, Giresun
Gümüşhane, Tonton, Karadeniz, Memleket, Kalanima Deresi, Kanlı Hemşin,
Ah Almanya, Görele Horonu, Dünya, Meyhane ve daha birçok sevilen eser
ile tanınmaktadır.

Asıl adı Abdurrahman Lermi olan Apolas Lermi, Trabzon'un Tonya
ilçesinde doğdu ve çocukluğunu orada geçirdi. 10 yaşındayken ailesiyle
beraber İstanbul'a göç etti ama memleketiyle bağı hiç kopmadı.
İstanbul'un kozmopolit bir şehir olması ve farklı kültürlerden
insanları barındırması Apolas Lermi'nin müzik yolculuğunda önemli bir
rol oynadı. Bağlama öğrenerek müzik yolculuğuna başladı. Ardından
klasik gitar, elektro gitar ve kemençeyle ilgilendi. Müzikal uğraşları
sayesinde muhteşem kültürlerden birçok sanatçıyla işbirliği yapma
fırsatı buldu ve onlara çeşitli sahnelerde eşlik etti. Müzikal
gelişimi onu kendi kültürünün derinliklerine inmeye yönlendirdi. Zaman
içerisinde Karadeniz Bölgesi'nin müzik ve dil zenginliğini keşfetti ve
bu onun yeni sanatsal fikirlerine ilham kaynağı oldu.

Apolas Lermi, 2011 yılında nesli tükenmekte olan Karadeniz Rumcası
(Romeika, Pontika) dilinde şarkıların da yer aldığı "Kalandar" adlı
ilk albümünü çıkardı. Bu açıdan albüm Türkiye'de öncü bir anlayışı
temsil etmiştir. "Kalandar" terimi, yerel kültür takviminin ilk gününü
ifade etmekte ve 13-14 Ocak'ta çeşitli geleneksel eğlencelerle
kutlanmaktadır. "Kalandar" kelimesi İngilizce "takvim", İtalyanca
"calendario", İspanyolca "calendria" ve Fransızca "calendrier" terimi
ile eş anlamlıdır.

Bu albümdeki bazı şarkılar Apolas Lermi'nin müzik kariyerinde önemli
bir yer tuttu. Albüm şarkıları çeşitli TV dizilerinde, sinema
filmlerde ve belgesellerde kullanıldı. Albümdeki her şarkı ayrı bir
hikayenin ürünü olarak büyük beğeni topladı. Mesela "Ağapo Se"
şarkısının klibi Sümela Manastırı'nda çekildi. Bu, Karadeniz Rumcası
dilinde Tüeliye'deki ilk video kliptir. Albümden bir diğer şarkı
"Seçim Zamanı" ise Karadeniz bölgesindeki çevre kirliliğini
vurgulayarak kamuoyunun ilgisini çekti ve 24 farklı sanatçının
katılımıyla "Diren Karadeniz" isimli bir çevre duyarlılık projesine
dönüştü.

Apolas Lermi, kariyerine 2013'te yayınlanan "Santa" albümüyle devam
etti. Albüm bu ismi, bir zamanlar önemli bir nüfusa ev sahipliği yapan
ve günümüzde Gümüşhane'ye bağlı olan bir maden kasabasından
almaktadır. Albümdeki birçok şarkı yine çeşitli TV dizilerinde
yayınlanmış ve insanların dilinde fenomen olmuştur. Ayrıca albümde
"Maçka Trigona" şarkısında Giorgos Ioannidis ve "Kelebek" şarkısında
Irontina Kandrali adlı iki sanatçıyla düet yapmıştır. Her iki
sanatçının da ataları Yunanistan ile Türkiye arasında yapılan 1923
nüfus mübadillerindendir.

Apolas Lermi, 2016 yılında tamamı Karadeniz Rumcası şarkılardan oluşan
"Romeika" isimli üçüncü albümünü Türkiye ve Yunanistan'da eş zamanlı
olarak yayınlandı. Lermi bu albümde "Sorepsa Gia Tesena" şarkısını
Karadeniz kökenli Rum sanatçı Pela Nikolaidou ile beraber seslendirdi.
Ayrıca dünyadaki tek Karadeniz Rumcası sözlüğünün yazarı olan Vahit
Tursun, kendi yazdığı şiirlerinden biri olan "To Xorio M'Nonizo"'yu
seslendirerek albüme konuk oldu.

Apolas Lermi, 2017 yılında büyük beğeni toplayan Trabzonspor'un resmi
50. yıl marşını besteledi.

Lermi, 2018'de önceki albümlerin devamı niteliğindeki dördüncü albümü
"Momoyer"i yayınladı. "Momoyer", çeşitli halk tiyatrolarının ve kış
eğlencelerinin adıdır. Albümde fenomen olan şarkılardan farklı olarak
"Senan Kardian Apes" şarkısının klibi Ordu'daki tarihi Yason Burnu'nda
çekildi. Bu bölge, adını antik mitolojide Argonotların kaptanı olarak
görev yapan efsanevi İason figüründen almaktadır. Bu albümdeki bir
diğer şarkı "Uzungöl Şerah" ise Trabzon'daki ünlü turistik lokasyon
Uzungöl'de yaşanan çevre ve kültür kirliliğine ışık tutmaktadır.
"Dünya" isimli şarkının klibi ise Van Gölü'ndeki Akdamar Adası'nda
çekilmiştir.

Apolas Lermi daha sonra Matthaios Tsahouridis ile bir dizi Rumca ve
Türkçe şarkı üzerinden iş birliği yaptı. Bu şarkılar Türkiye,
Yunanistan ve Almanya'daki Karadeniz toplumlarının yakınlaşmasına
katkı sağladı. Ayrıca, Yunanistan'da devam eden Karadeniz müziğinin
önemli temsilcilerinden Babis Kemanetzidis, Christoforos Kosmidis,
Dimitris Karasavvidis ve Giannis Gkosios ile de çeşitli şarkılar
kaydetti.

Lermi'nin Mikail Aslan'la birlikte seslendirdiği "Hal Yamano" adlı
Zazaca klam büyük beğeni topladı. Bu çalışma, Karadeniz kökenli bir
müzisyenin Zazaca seslendirdiği ilk eser olma özelliğini taşımaktadır.
Daha sonra Apolas Lermi, "Laze Mı" adlı başka bir Zazaca eser daha
kaydetmiştir.
Apolas Lermi ayrıca Hüsnü Arkan, Kardeş Türküler ve Sait Uçar gibi
isimlerle de işbirliği yapmıştır.

Bu dönemlerde birçok tekli (single) yayınlayan Lermi, 2025 yılında
"Hobur" isimli bir albüm yayınlayarak tarzını devam ettirmiştir.
Etnik müziğe olan ilgisini canlı tutmaya özen gösteren Lermi,
Karadeniz Rumcası başta olmak üzere farklı dillerde şarkılar
seslendirerek sanatsal perspektifini yinelemiştir. 2026 yılında Ali
Doğan Gönültaş ile "Xıme" isimli Zazaca şarkıda buluşmuştur.
Ozan Şahturna'nın yazıp bestelediği "Kimliğim Dünyalı Vatanım Evren"
isimli deyişi düzenleyerek bu yıl içerisinde yayınlamıştır.


Sanatsal çalışmalarını çeşitli tekliler, film müzikleri, düetler ve
performanslarla sürdüren Lermi, popüler olmuş duygusal sevda
şarkılarının yanında özellikle Karadeniz Rumcası'nın tanıtımına önemli
katkılarda bulunurken, aynı zamanda çevre sorunlarına ilişkin
farkındalık da yaratmıştır. Türkiye'deki politik atmosfer nedeniyle
Lermi'nin bu çabası hedef gösterilmiş, hakkında çeşitli yalan haberler
yapılmış ve bazı konserleri iptal edilmiştir. Sanat hayatı üzerinde bu
sürecin etkileri devam etmektedir.

Apolas Lermi, Türkiye ve Avrupa'da gerçekleşen çeşitli
organizasyonlarda sahne alarak dinleyicileriyle buluşmakta ve farklı
kültürlerden sanatçılarla işbirliği yaparak dünya kültür mirasına
katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Dijital platformlardan yayınlamaya
devam ettiği yeni çalışmaları için resmi sosyal medya hesaplarından
Apolas Lermi'yi takip etmeyi unutmayın.